MarokkoMarokko: grand tour langs vier bruisende steden

Koningssteden

Om even goed te beginnen: wat zijn die Koningssteden nu eigenlijk en waarom is het zo gewild? Het zijn er vier: Tanger, Marrakesh, Rabat en Fez. Ze heten Koningssteden omdat ze in het verleden ooit als hoofdstad van Marokko dienden en bekendstaan om hun rijke geschiedenis, cultuur, levendige medina's en prachtige architectuur, zoals paleizen en moskeeën.

Tanger: internationale uitstraling

We beginnen in Tanger. Door velen omschreven als de meest Westerse stad, modern, internationaal. En letterlijk aan de overkant van Zuid-Spanje. Om dat direct maar eens goed te beleven reden wij in onze huurauto van Sunny Cars allereerst naar Cap Spartel. Deze Kaap is het punt waar de Atlantische Oceaan de Middellandse Zee ontmoet en aan de overkant zie je Spanje en Tarifa liggen. Het smalste punt tussen de twee landen is ‘slechts’ 14 kilometer!

Van vuurtoren naar medina

Het is een uniek plekje, dat Cap Spartel. Je kunt de vuurtoren beklimmen voor een nog beter uitzicht of het erachter gelegen park bezoeken. Een gewild uitje voor de locals overigens ook. Vervolgens ga je de stad in. En natuurlijk bezoek je daar de Medina, de oude binnenstad. De soukh, het historische winkelcentrum is daarbij natuurlijk het meest gewild. Lekker slenteren door steeds nauwer wordende straatjes met winkeltjes waar letterlijk alles wordt verkocht.

Hercules

Andere hoogtepunten in Tanger zijn: de Grotten van Hercules. Als je toch bij Cap Spartel bent, rijd dan even door naar deze bezienswaardigheid. Dit grottenstelsel van kalksteen ligt aan de Atlantische Oceaan dat het met al haar geweld zo heeft gevormd. Volgens de legende rustte Hercules hier uit tijdens zijn twaalf werken. Ook zie je er hoe de Romeinen er later hun wagenwielen uit de rotsen hakten. Een mooi geologisch fenomeen dit grottenstelsel.

Mijmeren op een muur

Verder: verken de Kasbah - de oude citadel of fort - en het museum dat in het voormalige paleis is gevestigd. Café Hafa is een iconisch koffiehuis met uitzicht op zee. Bezoek de haven en het strand en mijmer tenslotte aan het einde van de dag even weg op de ‘Lazy Peoples Wall’. Een pleintje met een oude stadsmuur waar de Tangers nog steeds komen om te dagdromen en te staren naar het vasteland van Europa aan de overkant…

En dan? Door naar Fez!

Fez: eeuwenoude smeltkroes

We zijn via prachtige authentieke dorpjes waar de ezel en wagen nog het straatbeeld bepaalt en een glooiend, kaal heuvellandschap, waar voorzichtig wat olijfbomenplantages worden ontwikkeld, naar Fez. We verlaten dus het moderne en arriveren in een eeuwenoude culturele smeltkroes met bijzondere architectuur.

Doolhof

Te beginnen bij de Medina, Fes-El-Bali genaamd. Die bekijken we allereerst van bovenaf, bij de Marinid-tomben. Het geeft je een perfect beeld van wat je te wachten staat in dit autoloze doolhof van smalle steegjes, levendige souks, traditionele ambachten en historische monumenten. Eenmaal beneden in dit Unesco Werelderfgoed uit de negende eeuw, is het een waar visueel en auditief spektakel van honderden ambachtslieden die op traditionele wijze hun producten vervaardigen, uitgevent in oneindig veel kleine winkeltjes in heel veel smalle steegjes.

Paleis

Ook vind je er de oudste universiteit ter wereld, Al Quaraouiyine, in de negende eeuw gebouwd en een paar maanden begonnen als moskee, waarna het een universiteit werd. Tegenwoordig doet het weer dienst als moskee. Andere hoogtepunten in Fez zijn: het koninklijk paleis Dar El Makhzen. Beroemd om z’n enorme bronzen en met goud ingelegde toegangspoorten en houtsnijwerk. Het paleis is niet te bezichtigen voor publiek. 

Om de hoek vind je er de Mellah, de voormalige Joodse wijk. Terwijl aan de overkant van de straat de islamitische wijk zat. In Marokko smelten in veel steden culturen samen en kunnen mensen met uiteenlopende  religieuze denkbeelden vredelievend naast elkaar bestaan.

Louter leer

Chouara leerlooierijen. Je moet een sterke maag hebben en accepteer vooral de munt die ze je aanbieden om aan te ruiken als je de leerlooierij betreedt, want de stank van de dierenvellen die er midden in de stad in tientallen tonnen worden bewerkt en geverfd, is niet te harden. Dat komt met name door de producten de ze gebruiken om de huiden te ontharen, waarbij veel duivenpoep wordt ingezet. Het is een iconisch en nogal geurig eeuwenoud proces.

Blauw/groene poort

Verder: de toegangspoort tot de Medina heet Bab Bou Jaloud en kent een prachtig blauw mozaïek aan de buitenkant, dat groen is aan de binnenkant. Het museum Dar Batha is gevestigd in een voormalig paleis en biedt een collectie traditioneel Marokkaans handwerk.

Rabat: hoofdstad met allure

We laten het authentieke Marokko weer achter ons en spoeden ons via moderne snelwegen naar de hoofdstad van het land, Rabat. Het politieke hart, vol met regeringsgebouwen en ambassades.

Je merkt direct dat het een andere stad is als alle andere, want zodra je bij een van de hoogtepunten arriveert - het mausoleum van Mohammed de Vijfde - zie je verderop in het dal de bijzondere architectuur van het moderne Grand Theatre de Rabat en de opvallende Mohammed VI-toren.

Praalgraf

Het Mausoleum is opgericht voor Mohammed de Vijfde, die gezien wordt als de vader van de Marokkaanse onafhankelijkheid. Hij was eerst de Sultan van Marokko, maar deed later afstand van die titel om daarna Koning van Marokko te worden. In het Mausoleum is niet alleen het lichaam van Mohammed de Vijfde te vinden, maar ook die van zijn twee zonen, Koning Hassan de Tweede, die overigens in de jaren zestig opdracht tot de bouw gaf, en zijn broer prins Abdallah. Het Mausoleum wordt dag en nacht bewaakt door de koninklijke garde van Marokko.

Geen moskee

Op het ernaast gelegen plein zie je overigens de fundamenten van tientallen zuilen en een onvoltooide (Hassan)toren. Het zou ooit de grootste moskee ter wereld worden, maar is nooit gebouwd.

Schilderachtig fort

Een ander bezienswaardigheid die je zeker niet mag missen bij de je bezoek aan Rabat is de Kasbah des Oudaias. Een schilderachtige vesting met blauwe huizen, gelegen op een heuvel met uitzicht op zee en de rivier. Dit strategisch gelegen fort dateert uit de twaalfde eeuw en stond aan de bakermat van Rabat. Loop de trappen op, ga door de toegangspoort en bewonder dit Werelderfgoed waar je de invloeden terugziet van Andalusische immigranten, Arabische stammen en machtige sultans. En ook nu weer kom je in een waar doolhof van straatjes met woningen, restaurants, cafés en winkeltjes terecht.

Prachtige ruïnes

Andere hoogtepunten in Rabat zijn: Chellah, de ruïnes van een middeleeuwse stad met een geschiedenis die teruggaat tot de Romeinen. Het toont maar weer eens de rijke historie en culturele erfenis van Marokko. Ooit was het een Romeinse stad en was het de oudste nederzetting aan de rivierdelta van de Bou Regreg. Daar waar overigens ook het fort van hiervoor een plek heeft. Maar nadat de Romeinse stad in verval raakte werd het een necropolis, een monumentale 'dodenstad' uit het verleden, gebouwd om overledenen te huisvesten. En dan met name voor diverse dynastieën die in de middeleeuwen over Marokko heersten. In het begin van de twintigste eeuw werd de opgraving tot monument verklaard en weer een eeuw later tot Unesco Werelderfgoed.

Zoete thee

De medina, de historische binnenstad, is in Rabat wat moderner en ruimer opgezet dan in andere Marokkaanse steden. Maar ook hier weer veel boetiekjes, kramen en restaurants. Bezoek er zeker ook een theeceremonie waar je alles leert over dit ritueel van gastvrijheid, waarbij de vers gezette thee van enige hoogte in kleine glaasjes wordt geschonken om zo schuim te creëren, dat weer symbool staat voor warmte, vriendschap en respect. Je moet wel van zoet houden overigens, want de thee wordt ruim van suiker voorzien…

Winkelen

Verder: de Andalusische Tuinen. Een groene oase van rust vlakbij de Kasbah des Oudaias. De Jardin d’essai is een botanische tuin met bijzondere plantensoorten. Museum Mohamed VI van Moderne en Hedendaagse Kunst doet ee aan wat de titel ingeeft. En tot slot wat opviel: door de Franse overheersing ooit vind je er prachtige brede boulevards die je nogal wat winkelplezier kunnen bieden.

Casablanca: moskee & film

Onze laatste stop is Casablanca. Alleen de naam al doet vele bellen rinkelen. Want de gelijknamige beroemde film uit 1942 spreekt nog steeds heel veel liefhebbers aan. Maar daarover later meer. Want het absolute hoogtepunt in Casablanca is natuurlijk de Hassan II-moskee.

Enorm gebouw

Het is een van de grootste moskeeën ter wereld, een architectonisch meesterwerk dat deels boven de Atlantische Oceaan is gebouwd. Binnen is er plek voor maar liefst 25.000 mensen. Maar op het buitenplein kunnen nog eens 85.000 gelovigen terecht. Het gebouw is bestand tegen aardbevingen, kent elektrische deuren en een dak dat kan openschuiven. En het is het enige religieuze gebouw in Marokko dat ook toegankelijk is voor niet-moslims.

Over religieuze gebouwen gesproken: in het drukke straatbeeld van Casablanca kun je zo maar katholieke kerken tegenkomen. Zoals de hagelwitte en volkomen lege Sacre Coeur. Of de artdeco Notre Dame de Lourdes, met fraaie glas in lood-ramen. En… je kunt er zo binnenwandelen. We bezoeken Casablanca met Helma van Maroc Travel, die haar Marokkaanse man tegen het lijf liep bij een excursie en nu zelf gidst. Sterker nog, Helma heeft een reisbedrijf naar Marokko opgezet en is vooral gespecialiseerd in Marrakesh. Maar voor een dagje mee met RonReizen maakt ze graag een uitzondering en gidst ons door Casablanca.

In de hoofdrol

Maar dan, die film met Humphrey Bogart en Ingrid Bergman in de hoofdrollen. De film is volledig in een studio opgenomen. Alles was nagebouwd. Dus de stad zelf speelt, ondanks het feit dat het verhaal zich er bijna volledig afspeelt, geen rol. Toch zul je altijd handige uitbaters hebben die er mee aan de haal gaan.

Terug in de tijd

Zoals de Amerikaanse Kathy Kriger. Zij kocht er een pand en maakte er Rick’s Café van. In de film speelt het een centrale rol en is het een ginbar. Kathy maakte er een restaurant van. Het is terug in de tijd, naar de elegantie van de jaren dertig en veertig, compleet met gesteven servetten, live pianomuziek en keurig geklede obers. Dat komt overigens wel met een prijs, want voor één piepklein kopje koffie met een koekje moesten we zo maar 15 eurootjes afrekenen.

Olijvenmarkt

Andere hoogtepunten in Casablanca zijn: Quartier Habous, ook wel de Nieuwe Medina genoemd. Dit bruisende winkelcentrum werd in de jaren dertig door de Fransen gebouwd om de groeiende stadspopulatie een woonplek te bieden. Het groeide uit tot een cultureel en religieus centrum met leuke bezienswaardigheden. Zoals de olijvenmarkt en tal van souvenierwinkeltjes.

Zoete broodjes & klapband

Ook leuk en lekker: Patisserie Bennis, met tal van vooral zoete lekkernijen kakelvers uit de geweldige oven. De bruisende kustpromenade Corniche. En het moderne winkelcentrum Morocco Mall. Op de terugweg vanuit bruisend Casablanca naar Rabat werd er veelvuldig naar ons getoeterd op de snelweg. Wij zwaaiden vrolijk teug, maar... wat bleek? Lekke band. Andere automobilisten wezen ons op onze linker achterband. Inderdaad, de auto zwenkte al wat uit. Klapband! Glas in de band. We navigeren - ook luid toeterend - naar de zijkant van de snelweg. Geel hesje aan, gevarendriehoek amper uit of er kwamen Marokkanen op ons af. Met een pomp! Of een krik. Binnen mum van tijd was de lekke band vervangen door een 'thuisbrengertje' en konden wij door na deze spontane en supervriendelijke actie. Shukran!